อนิวรรตน์ พาน้อย ต้นแบบเกษตรอินทรีย์หนึ่งเดียว ของ หนองบัวลำภู

เกษตรอินทรีย์ หมายถึง ระบบการจัดการ การผลิตด้านการเกษตรแบบองค์รวม ที่เกื้อหนุนต่อระบบนิเวศ รวมถึงความหลากหลายทางชีวภาพ วงจรชีวภาพ โดยเน้นการใช้วัสดุธรรมชาติ หลีกเลี่ยงการใช้วัตถุดิบจากการสังเคราะห์ รวมทั้งไม่ใช้พืช สัตว์ หรือจุลินทรีย์ที่ได้มาจากเทคนิคการดัดแปรพันธุกรรม

มีการจัดการกับผลิตภัณฑ์โดยเน้นการแปรรูป ด้วยความระมัดระวัง เพื่อรักษาสภาพการเป็นเกษตรอินทรีย์และคุณภาพที่สำคัญของผลิตภัณฑ์ในทุกขั้นตอน ดังเช่น คุณอนิวรรตน์ พาน้อย เกษตรกรที่ผ่านประสบการณ์จากการไปค้าแรงงานต่างประเทศ อาชีพผู้รับเหมาก่อสร้าง โดยหันหลังให้กับอาชีพดังกล่าว กลับมาพลิกพื้นดินที่เป็นมรดกของพ่อแม่ ให้เป็นแผ่นดินที่ปลอดภัยจากสารเคมี มาเป็นเกษตรอินทรีย์หนึ่งเดียวของจังหวัดหนองบัวลำภู

คุณอนิวรรตน์ พาน้อย กับแปลงปลูกผักอินทรีย์

คุณอนิวรรตน์ พาน้อย เดิมทีมีอาชีพเป็นผู้รับเหมาก่อสร้าง รับสร้างบ้าน เกิดปัญหาสภาวะความผันผวนทางด้านการเงิน โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจ ค่าวัสดุอุปกรณ์ ค่าแรงงาน ทำให้อาชีพผู้รับเหมาก่อสร้างมีปัญหามากมาย แต่ไม่คิดย่อท้อต่อชะตาชีวิต สู้ไปเรื่อยๆ เมื่อ ปี พ.ศ. 2556 จึงได้วางแผนมาทำการเกษตรในพื้นที่ของตนเองต่อจากพ่อและแม่ ในพื้นที่ จำนวน 25 ไร่ และได้ตั้งโจทย์ให้กับตัวเองไว้ว่า

“พ่อแม่มีที่ดินมรดกมอบให้พอประมาณ ถ้าเราไม่ทำแล้วพี่น้องคนไหนจะทำ”
จึงต้องทดลองทำ แต่มีคำถามในใจเสมอว่า “อาชีพการเกษตร จะเลี้ยงเราได้ไหม” โดยเริ่มต้นจากการศึกษาจากประสบการณ์คนอื่น และจากตำราการเกษตรที่ค้นคว้าหนังสือ ทาง internet facebook ลองผิดลองถูกประสบการณ์มาเรื่อยๆ จากที่เคยทำงานเป็นผู้รับเหมาก่อสร้าง มาสู่ทำการเกษตรทำให้ชีวิตดีขึ้น ไม่ต้องเดินทางไปทำงานทุกวัน เราทำการเกษตรเราอยู่กับไร่กับนา และเกิดแนวคิดว่า ตนเองมีความสุขมากขึ้น ได้เห็นผลผลิตที่เราปลูกเอง ออกดอกออกผล เกิดความสบายใจ ที่ดินที่พ่อแม่ให้มาเราควรจะปรับปรุงและพัฒนาเป็นเกษตรอินทรีย์บ้าง

แปลงปลูกผักอินทรีย์

ในปี 2557 จึงได้มีโอกาสเข้ารับการฝึกอบรมกับหน่วยงานราชการต่างๆ เช่น กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยเฉพาะสำนักงานเกษตรจังหวัดหนองบัวลำภู สำนักงานเกษตรอำเภอศรีบุญเรือง สำนักพัฒนาที่ดินหนองบัวลำภู เป็นต้น เพื่อนำเอาความรู้มาพัฒนาแปลงไร่นาของตนเองให้ดีกว่าเดิม

คุณอนิวรรตน์ เล่าให้ฟังอีกว่า ลองมองย้อนกลับไปดูสิ่งที่ผ่านมา ว่าเราได้ทำการเกษตรของเราอย่างมีความสุขแล้วหรือไม่ ว่าจะทำนา ทำสวน ทำไร่ เลี้ยงสัตว์ ประมง สิ่งที่ทำอยู่สามารถให้ชีวิตเป็นสุขอย่างยั่งยืนจริงอยู่ แต่เกษตรกรบางคนใช้สารเคมีสังเคราะห์ ยาฆ่าหญ้า ยาฆ่าแมลง อย่างเดิม แล้วขายผลผลิตได้จำนวนมาก ผลกระทบที่ตามมาคือ การเจ็บป่วยของตนเองและครอบครัว ตลอดจนถึงผู้บริโภค ทำให้ชาติต้องเสียงบประมาณในการดูแลผู้ป่วยปีละไม่น้อย และยังเกิดปัญหาอื่นๆ ตามมาอีกมากมาย

หลังจากอบรมการเกษตรแล้ว ทำให้เกิดความเข้าใจและเกิดความมุ่งมั่น มีความคิดริเริ่มที่จะปรับปรุงไร่นาของพ่อแม่ที่ให้มา จำนวน 25 ไร่ เป็นแปลงเกษตรไร่นาสวนผสม
ได้มีการออกแบบพื้นที่อย่างเป็นทางการ ตามสัดส่วนเกษตรทฤษฎีใหม่ โดยเน้นการมีแหล่งน้ำมากๆ และให้เพียงพอตลอดฤดูกาลผลิต

ทำเกษตรตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ที่สำคัญ การน้อมนำเอาหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามคำสอนของพ่อ (รัชกาลที่ 9) มาเป็นหลักคิดและน้อมนำหลักปฏิบัติในทำการเกษตร ซึ่งเป็นวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม ซึ่งคุณอนิวรรตน์ก็สนใจอยู่ จึงได้พยายามและเพียรทดลองทำตามคำสอนของพ่อ คือ ขยัน อดทน ประหยัด อดออม และคุณอนิวรรตน์ก็ภูมิใจและซาบซึ้งในวิถีนั้น จึงได้พยายามเจริญรอยตามพ่อ โดยการแนะนำ ทำให้ดู สั่งสอน มอบแต่สิ่งดีด้วยใจ

มอบเมตาไรเซียมให้แก่ คุณอนิวรรตน์ พาน้อย

หลังจากปรับเปลี่ยนพื้นที่แล้ว ก็เข้ารับการฝึกอบรมกับสำนักงานวิจัยและพัฒนาการเกษตร เขตที่ 3 จังหวัดขอนแก่น ได้ขอคำปรึกษาเรื่องการทำเกษตรอินทรีย์ และได้คำแนะนำให้ทำเกษตรอินทรีย์ในระยะปรับเปลี่ยน ตั้งแต่ ปี 2557-2560 ในปัจจุบันนี้ สำนักงานวิจัยและพัฒนาการเกษตร เขตที่ 3 จังหวัดขอนแก่น ได้รับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ มกษ. 9000 เล่มที่ 1-2552 กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ แหล่งผลิตอินทรีย์ รหัสรับรอง TAS : 5440 เป็นแปลงเกษตรอินทรีย์แปลงแรกระดับจังหวัดหนองบัวลำภู

พืชที่ปลูกในแปลง ได้แก่ กล้วยน้ำว้าพันธุ์ปากช่อง 50 จำนวน 2 ไร่ ฝรั่งกิมจู จำนวน 3 ไร่ มะพร้าวน้ำหอม 1 งาน มะม่วง 1 ไร่ ข่า 2 งาน ตะไคร้ จำนวน 2 งาน กล้วยน้ำว้า 2 ไร่ กล้วยหอมทอง 1 ไร่ กะหล่ำปลี 2 งาน กระเทียม 2 งาน หอมแดง จำนวน 1 งาน มะเขือเทศ 1 งาน รวมพื้นที่ทำการเกษตรอินทรีย์ จำนวน 11 ไร่ 3 งาน

ผลตอบแทนการลงทุน

กิจกรรม รายได้/วัน/บาท รายได้/เดือน/บาท รายได้/ปี/บาท

พืชผัก 600 18,000 216,000

ไม้ผล 700 21,000 252,000

รวม 1,300 39,000 468,000

โดยวัตถุดิบต้องจากกระบวนการผลิตด้วยเกษตรอินทรีย์ที่ผ่านการรับรอง ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดและมาตรฐานที่รับผิดชอบด้านมาตรฐานผลิตภัณฑ์นั้นๆ ในการบรรจุหีบห่อควรใช้วัตถุที่ใช้ปลอดภัยไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม และถูกต้องตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์ ตลาดที่ขายส่งหรือมารับซื้อ ห้างสรรพสินค้าท็อปส์ (Tops Supermarket) และ บริษัท บ้านผักสวย อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จะมารับผลผลิตสัปดาห์ละ 1 ครั้ง

เกษตรอินทรีย์ วิถีหนองบัวลำภู

คุณชนะ ไชยฮ้อย เกษตรจังหวัดหนองบัวลำภู กล่าวเพิ่มเติมว่า จังหวัดหนองบัวลำภู ได้อนุมัติจัดสรรงบประมาณตามแผนปฏิบัติราชการจังหวัดหนองบัวลำภู ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 โครงการส่งเสริมเกษตรอินทรีย์วิถีหนองบัวลำภูตามหลักศาสตร์พระราชา กิจกรรมหลัก ขับเคลื่อนเศรษฐกิจการเกษตรอินทรีย์ วิถีหนองบัวลำภูมุ่งสู่แปลงใหญ่แบบครบวงจร จำนวน 3 กิจกรรม คือ

1. กิจกรรมการจัดฝึกอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีเกษตรปลอดภัยสู่เกษตรอินทรีย์ขั้นพื้นฐาน

2. กิจกรรมการจัดฝึกอบรมและศึกษาดูงานเกษตรอินทรีย์

3. กิจกรรมการสนับสนุนวัสดุการเกษตร

โดยมีวัตถุประสงค์ของโครงการ ดังนี้
1. เพื่อเพิ่มศักยภาพการผลิตอาหารเกษตรปลอดภัย
2. เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าเกษตร
3. เพื่อสร้างความเข้มแข็งแก่เกษตรกรและสถาบันเกษตรกร
4. เพื่อพัฒนาเครือข่ายผู้ผลิตอาหารเกษตรปลอดภัยและอินทรีย์ โดยเน้นเกษตรกรที่ได้รับบ่อบาดาลด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ จำนวน 174 บ่อ มีเกษตรกรเข้าอบรม จำนวน 3,800 ราย และได้คัดเลือกเกษตรกร จำนวน 300 ราย เพื่อเข้ามารับการฝึกอบรมเข้มด้านเกษตรอินทรีย์และศึกษาดูงานเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จด้านเกษตรอินทรีย์ที่จังหวัดขอนแก่น

เกษตรกรผ่านการอบรมแล้ว จังหวัดได้สนับสนุนปัจจัยการผลิตให้แก่เกษตรกรไปดำเนินการเป็นแบบอย่างในรูปแบบไร่นาสวนผสม ยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งมี คุณอนิวรรตน์ พาน้อย เป็นคนหนึ่งที่เข้ารับการฝึกอบรมโครงการดังกล่าวด้วย ได้รับคัดเลือกเป็นแปลงเกษตรอินทรีย์วิถีหนองบัวลำภูของจังหวัดหนองบัวลำภู เพื่อใช้เป็นแปลงศึกษาเรียนรู้และเป็นแปลงตัวอย่างให้แก่เกษตรกรได้ไปศึกษาดูงานด้วย

คุณวีรสุทธิ์ โฮสูงเนิน หัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช ออกเยี่ยมเยียนและให้คำแนะนำการทำเกษตรอินทรีย์

ใช้สารชีวภาพ-สารชีวภัณฑ์ ป้องกันกำจัดแมลง

คุณวีรสุทธิ์ โฮสูงเนิน หัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช พร้อมด้วย คุณสุธาริน แก้วภิภพ ตำแหน่งนักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ กลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดหนองบัวลำภู ออกตรวจเยี่ยมและติดตาม พร้อมได้แนะนำการนำเทคโนโลยีมาใช้ให้เหมาะสมกับพื้นที่และไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม เช่น ใช้สารชีวภาพและสารชีวภัณฑ์ (บิวเวอเรีย เมตาไรเซียม) เพื่อป้องกันกำจัดแมลง ใช้เชื้อราไตรโคเดอร์ม่าป้องกันกำจัดโรคพืชที่เกิดจากเชื้อรา

การใช้เศษฟางคลุมแปลงและเป็นปุ๋ยอินทรีย์บำรุงดิน การใช้โดโลไมค์และปูนขาวเพื่อปรับสภาพดินให้ดินมีความเหมาะสมกับการปลูกพืช วางระบบน้ำใต้ดินให้ทั่วทั้งแปลง เพื่อให้สามารถปลูกพืชได้ตลอดปี และขอให้วางแผนการผลิตให้ตรงกับความต้องการของตลาด โดยยึดหลักที่ว่า “ตลาดนำการผลิต”

ผลผลิตรอการผู้มารับซื้อ

ปัจจุบันนี้ คุณอนิวรรตน์ พาน้อย ได้ผ่านการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ ของกรมวิชาการเกษตร นอกจากนี้ ยังได้รับเกียรติเป็นวิทยากรบรรยายความรู้แก่เกษตรกร จากหน่วยงานกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จังหวัดหนองบัวลำภู และเป็นแหล่งศึกษาดูงานเกษตรอินทรีย์ของจังหวัดหนองบัวลำภูและจังหวัดใกล้เคียง

หากเกษตรกรท่านใดสนใจ อยากจะมาเยี่ยมชมศึกษาดูงาน แลกเปลี่ยนประสบการณ์ ติดต่อสอบถามได้ที่ คุณอนิวรรตน์ พาน้อย โทร.080-747-6099 หรือติดต่อได้ที่ บ้านเลขที่ 130 หมู่ที่ 4 ตำบลเมืองใหม่ อำเภอศรีบุญเรือง จังหวัดหนองบัวลำภู รหัสไปรษณีย์ 39000

บทความก่อนหน้านี้“อินทผลัม” จากต้นเพาะเลี้ยง เนื้อเยื่อ ตามแบบฉบับ ของ “สวนภูผาลัม”
บทความถัดไปมารู้จัก มะม่วงพันธุ์ R2 E2