“ดอยท่าเสา อุตรดิตถ์” ชุมชนเกษตรพอเพียง เรียนรู้เพื่อพึ่งตนอง แปรรูปสมุนไพรสร้างรายได้

วัดดอยท่าเสา อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้เพื่อพึ่งตนเอง เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” ตามวิถีการแห่งศาสตร์พระราชา ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงใช้เป็นวิธีการทรงงานมาตลอดรัชสมัย

พระครูสุภัทรสันติคุณ เจ้าอาวาสวัดอยท่าเสา ผู้นำชุมชนคุณธรรม

พระครูสุภัทรสันติคุณ เจ้าอาวาสวัดดอยท่าเสา ในฐานะผู้นำชุมชนคุณธรรมวัดดอยท่าเสา ได้นำธรรมะและหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการพึ่งพาตนเอง มาแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชนทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างความสุขและความมั่นคงให้ชุมชน โดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ผลงานดังกล่าวทำให้ พระครูสุภัทรสันติคุณ เจ้าอาวาสวัดดอยท่าเสา ได้รับรางวัลประกาศเกียรติคุณ เผยแพร่และสืบทอดพระปณิธานของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ปราชญ์เกษตรทั่วประเทศ เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 2562 ณ พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ ปทุมธานี

วิถีชุมชนดอยท่าเสา

ตั้งแต่ในอดีต ชาวบ้านในชุมชนดอยท่าเสา ยึดอาชีพทำนาทำไร่เลี้ยงดูครอบครัว ต่อมา พระครูสุภัทรสันติคุณ เจ้าอาวาสวัดดอยท่าเสา ในฐานะผู้นำชุมชนคุณธรรมวัดดอยท่าเสา ได้ส่งเสริมและสนับสนุนให้ชาวบ้านดำเนินชีวิตตามศาสตร์พระราชา ภายใต้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง โดยทำเกษตรผสผสาน ปลูกผักปลอดสาร ปลูกพืชผักสมุนไพร เพื่อเป็นคลังอาหารและยาสำหรับดูแลสุขภาพประชาชนในท้องถิ่น ทำให้ชาวบ้านมีอาชีพและรายได้ที่มั่นคงมากขึ้น

เตยหอม มีประโยชน์มากมาย
ผิวมะกรูด มีน้ำมันหอมระเหยแก้ลมวิงเวียน

ชาวบ้านในชุมชนดอยท่าเสา ได้ปลูกพืชสมุนไพรพื้นบ้าน เช่น ตะไคร้บ้าน เอ็นอ่อน ขิง ไพล ขมิ้น มะกรูด มะขามป้อม หญ้าหนวดแมว ฯลฯ นำแปรรูปเป็นยาสมุนไพรและเครื่องดื่มบำรุงสุขภาพในรูปแบบต่างๆ มากมาย เช่น “ชาขิงผสมหญ้าหวาน” มีฤทธิ์ยับยั้งไขมันในเลือดแก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ ขับลมในกระเพาะ “ชาหญ้าหนวดแมว” เป็นพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยา ช่วยปรับความดันให้เป็นปกติ ขับน้ำขับปัสสาวะ เป็นต้น

ตะไคร้บ้าน หนึ่งในพืชสมุนไพรที่ถูกนำมาใช้ประโยชน์
ขมิ้นชัน ช่วยลดอาการอักเสบ

“ลูกประคบสมุนไพร” เป็นสินค้าขายดี อีกชนิดของชุมชนแห่งนี้ โดยชาวบ้านได้นำพืชสมุนไพรประเภท ไพล ขมิ้น ฯลฯ มาตากแห้ง แล้วนำสมุนไพรแห้งทั้งหมดนำมาปั่นให้เป็นผงละเอียดก่อน จึงค่อยนำมาทำลูกประคบ สามารถเก็บไว้ได้นาน ลูกประคบสมุนไพรนับเป็นสินค้าจากภูมิปัญญาชาวบ้านที่ใช้พืชสมุนไพรที่มีอยู่ในท้องถิ่นนำมาใช้ในการรักษาเพื่อช่วยในการไหลเวียนของโลหิตได้ดีขึ้น สินค้าชุมชนแห่งนี้ได้รับการสนับสนับด้านการผลิต แปรรูป และพัฒนาผลิตภัณฑ์จากหน่วยงานภาครัฐในท้องถิ่นมาอย่างต่อเนื่อง เช่น สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นต้น

สมุนไพรพื้นบ้าน
ชาสมุนไพร สินค้าขายดี

ส.ต.ต.หญิง กนกกาญจน์ ลอยพงศ์ศรี ผู้อำนวยกลุ่มส่งเสริมศาสนาศิลปะและวัฒนธรรม สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดอุตรดิตถ์ กล่าวว่า สืบเนื่องจากรัฐบาลโดยกระทรวงวัฒนธรรม มีนโยบายขับเคลื่อนความเป็นชุมชนคุณธรรมน้อมนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและพลัง “บวร” ซึ่งเกิดจากแนวพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงนำจุดเด่นของสถาบันทางสังคม อันได้แก่ บ้าน วัด และราชการ โดยเฉพาะวัด ที่เป็นศูนย์รวมจิตใจและกิจกรรมทางสังคมมาขับเคลื่อนพัฒนาสังคมไทย

ชุมชนคุณธรรมวัดดอยท่าเสา นับเป็นชุมชนพลังบวรต้นแบบ ที่พึ่งพาตัวเองได้ มีแหล่งอาหารและยาดูแลสุขภาพชาวบ้านในชุมชนและประชาชนทั่วไปได้อย่างดี ในช่วงสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

ทุกส่วนในชุมชนภายใต้การนำของ พระครูสุภัทรสันติคุณ เจ้าอาวาสวัดดอยท่าเสา และผู้นำชุมชน ได้ร่วมมือกันสนับสนุนให้ชาวบ้าน ดำรงชีวิตภายใต้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ปลูกผักสวนครัวรั้วกินได้ ผลผลิตที่เหลือก็เอาไปแจกจ่ายหรือขาย แปรรูปสมุนไพรพื้นบ้านช่วยสร้างรายได้เสริมให้กับชาวบ้านในช่วงที่ว่างเว้นจากการทำนาทำไร่ สินค้าสมุนไพรของชุมชนแห่งนี้ นับเป็นทุนวัฒนธรรมอย่างหนึ่งที่สามารถสร้างรายได้เพิ่มได้อย่างดี ทำให้ชาวบ้านมีสุขภาพที่แข็งแรง เกิดการรวมกลุ่มชาวบ้าน มีการแบ่งปันช่วยเหลือกัน ทำให้เกิดความรักสามัคคีในชุมชนท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี

ชุมชนดอยท่าเสา ออกบู๊ธงานแสดงสินค้ามหกรรมงานวิจัย 2563 ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์

เรียนรู้เกษตรออนไลน์ ผ่าน Facebook live

พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จังหวัดปทุมธานี มีภารกิจสำคัญในการเผยแพร่พระเกียรติคุณ พระอัจฉริยภาพพระมหากษัตริย์ไทย ด้านการเกษตรเศรษฐกิจพอเพียง เกษตรทฤษฎีใหม่ ภูมิปัญญาและนวัตกรรมเกษตรเศรษฐกิจพอเพียง ตลอดจนการถ่ายทอดองค์ความรู้ไปสู่การปฏิบัติให้แก่ประชาชน

ที่ผ่านมา พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ เปิดให้ประชาชนเข้ามาเรียนรู้เกี่ยวกับศาสตร์พระราชาวิชาของแผ่นดิน กว่า 30 วิชา พร้อมเรียนรู้และลงมือปฏิบัติจากปราชญ์เกษตรผู้น้อมนำคำพ่อสอน อาทิ หลักสูตรการใช้ถ่านชีวภาพฟื้นฟูดิน หลักสูตรปศุสัตว์อินทรีย์ด้วยเทคโนโลยีสรรพสิ่ง นวัตกรรมทำนาเงินล้าน หลักสูตรโซล่าร์เซลล์เพื่อการพึ่งตนเอง หลักสูตรไม้ผลอินทรีย์วิถีพอเพียง หลักสูตรโกโก้ พืชแซมสร้างรายได้ ฯลฯ

เนื่องด้วยสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัส COVID – 19 เพื่อเฝ้าระวังป้องกันและควบคุมการแพร่ระบาดของโรคดังกล่าว พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ จำเป็นต้องปิดให้บริการชั่วคราว จนกว่าสถานการณ์จะคลี่คลาย

พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ เปิดห้องเรียนเกษตรออนไลน์เพื่อถ่ายทอดความรู้ด้านการเกษตร นวัตกรรมเกษตรเศรษฐกิจพอเพียงในรูปแบบการถ่ายทอดสดออนไลน์ผ่าน Facebook live ทางเพจพิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ เพื่อส่งต่อความรู้เกษตรเสิร์ฟตรงผ่านหน้าจอ เวลาดี 10.00 น. ประจำทุกวันเสาร์ และวันอาทิตย์ เพื่อให้ผู้สนใจสามารถร่วมเรียนรู้หลักสูตรต่างๆ ได้ตามวัน และเวลา เพื่อจะได้นำเอาองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิต ทั้งด้านการสร้างคลังอาหาร การดูแลสุขภาพตนเองและคนในครอบครัว สร้างอาชีพ สร้างรายได้ สู่การพึ่งตนเอง

สอบถามเพิ่มเติมได้ทางโทรศัพท์ (02) 529-2212-13, (087) 359-7171 หรือทาง www.wisdomking.or.th LineID:@wisdomkingfan ทาง Facebook : พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ

พิเศษ! สมัครสมาชิกนิตยสารเทคโนโลยีชาวบ้าน, มติชนสุดสัปดาห์ และศิลปวัฒนธรรม ลดราคาทันที 40% ตั้งแต่วันนี้ – 30 มิ.ย. 63 เท่านั้น! คลิกดูรายละเอียดที่นี่ คลิกดูรายละเอียดที่นี่

บทความก่อนหน้านี้บ้านแม่ลานเหนือ เมืองลอง ต่อยอดจากศูนย์เรียนรู้ สู่แหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร
บทความถัดไปเลี้ยงวัวนมผสมกุ้งสวยงาม