ต้นแบบการบริหารจัดการน้ำดีเด่น จากคลองรำคาญสู่คลองสำราญ ฝายโป่งนก คลอง RMC คู 1-10, 1L-RMC

สถาบันเกษตรกร ผู้ใช้น้ำชลประทาน อําเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย

กลุ่มบริหารการใช้น้ำฝายโป่งนก คลอง RMC คู 1-10, 1L-RMC

จัดตั้งเมื่อ 26 มกราคม พ.ศ. 2558

สมาชิกเริ่มจัดตั้ง 1,626  คน

ปัจจุบันมีสมาชิก 1,626 คน ประธานกลุ่ม นายอิ่นแก้ว สันอุดร

ที่ทําการกลุ่ม ฝ่ายส่งน้ำและบํารุงรักษาที่ 2 หมู่ที่ 12 ตําบลเวียง อําเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย

 

ผลงานดีเด่น ความคิดริเริ่ม

กลุ่มบริหารการใช้น้ำฝายโป่งนก คลอง RMC คู 1-10, 1L-RMC จังหวัดเชียงราย เป็นต้นแบบการมีส่วนร่วมจากนโยบายของกรมชลประทานสู่การสร้างวัฒนธรรมการทํางานในรูปแบบการมีส่วนร่วม “นวัตวิถี เวทีมีส่วนร่วม จากคลองรําคาญสู่คลองสําราญ โป่งนกน้ำ มีชีวีเป็นสุข” จากจุดเริ่มต้นที่มองไม่เห็นหนทางของความเป็นไปได้ในโอกาสที่จะได้รับการแบ่งปันน้ำจากอ่างเก็บน้ำ ดอยงู ผ่านการสร้างกระบวนคิดเชิงระบบ หลักการฟัง คิด ถาม ยึดหลักอริยสัจ 4 นํามาสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการใช้น้ำ โดยการประยุกต์ใช้รูปแบบงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สร้างความเป็นธรรมในการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบ ต้นแบบสายใยแห่งการแบ่งปัน มุ่งมั่น สร้างความมั่นคงด้านน้ำด้วยวิธีการใช้น้ำอย่างมีคุณค่า ใช้น้ำอย่างประหยัด เทคนิคเปียกสลับแห้ง มีความยืดหยุ่นในการใช้น้ำแต่ละรอบเวร การทํางานในรูปแบบ เครือข่ายส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน (คปส.) บริหารจัดการน้ำแบบอํานาจเต็ม (Empowerment) ในการบริหารน้ำอย่างทั่วถึง เป็นธรรม และยั่งยืน

ความสามารถในการบริหาร
และการจัดการของสถาบัน

การบริหารองค์กรผู้ใช้น้ำชลประทานมีโครงสร้างการบริหารองค์กรอย่างเป็นรูปธรรม มีบทบาทหน้าที่ของ คณะกรรมการและระเบียบข้อบังคับขององค์กรอย่างชัดเจน มีผลการปฏิบัติงานและผลดําเนินงานที่สามารถ ตรวจสอบได้ จัดทําและปฏิบัติตามปฏิทินแผนการดําเนินงานประจําปี คณะกรรมการมีความสามารถบริหารแบบ บูรณาการทั้งกับภาครัฐและเอกชนเพื่อประโยชน์แก่สมาชิกและสถาบัน สมาชิกในสถาบันได้รับความรู้จากการอบรมและทัศนศึกษาดูงานอย่างต่อเนื่อง การบริหารจัดการมีการสํารวจความต้องการของสมาชิกก่อนฤดูกาลเพาะปลูก มีการประชุมและกําหนดพื้นที่เพาะปลูกอย่างเป็นธรรมแก่สมาชิก มีรูปแบบการจัดการน้ำชลประทาน ที่ก่อให้เกิดความมั่นใจว่าผู้ใช้น้ำจะได้รับน้ำตามเวลาและปริมาณที่ต้องการ มีวิธีควบคุมปริมาณการใช้น้ำตลอดฤดูกาลเพาะปลูก และมีมาตรการในการลดความขัดแย้งเรื่องน้ำ โดยสามารถนําน้ำชลประทานมาใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการใช้น้ำชลประทานแบบเปียกสลับแห้ง ในการบริหารน้ำอย่างทั่วถึง เป็นธรรม และยั่งยืน ทําให้ใช้น้ำที่มีอยู่ได้อย่างคุ้มค่า

 

บทบาทและการมีส่วนร่วมของสมาชิกต่อสถาบัน

สมาชิกให้ความสําคัญต่อการเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ เช่น เข้าร่วมประชุมใหญ่ประจําปี และประชุมย่อยแต่ละคลอง เพื่อแสดงความคิดเห็น แจ้งปัญหา ลงมติ และแจ้งข่าวสาร ให้ความรู้ในทุกด้าน มีกลยุทธ์และกําหนดวิธีการในการให้สมาชิกเข้ามามีส่วนร่วมทุกด้าน รวมถึงผู้นําชุมชน หากการประชุมใหญ่ คณะกรรมการจัดให้มีการประชุมเป็นโซน และการให้หัวหน้าคูเป็นผู้แทนสมาชิกในการเข้าร่วมประชุม ส่วนอาสาสมัครชลประทานมีส่วนร่วมในการดําเนินงานของสถาบัน และสมาชิกร่วมกันซ่อมแซมและบํารุงรักษาคูส่งน้ำ คลองส่งน้ำ และอาคารชลประทานต่างๆ ก่อนฤดูการส่งน้ำ และให้ความร่วมมือในการแบ่งปันน้ำตามรอบเวรการส่งน้ำ

 

ความมั่นคงและฐานะทางเศรษฐกิจของสถาบัน

มีที่ทําการกลุ่มเพื่อเป็นศูนย์กลางในการสื่อสารกับสมาชิก ปัจจุบัน ขออนุญาตใช้ห้องสื่อสารเดิม อาคารสํานักงานฝ่ายส่งน้ำและบํารุงรักษาที่ 2 ซ่อมแซมและปรับปรุงให้เป็นที่ทําการของกลุ่ม เพื่อเป็นศูนย์กลางข้อมูลองค์กรผู้ใช้น้ำในเขตอําเภอเวียงป่าเป้า โดยมีคณะกรรมการและเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่ประจํา พร้อมให้บริการกับสมาชิกกลุ่มผู้ใช้น้ำ อีกทั้งคณะกรรมการกลุ่มบริหารการใช้น้ำร่วมกับอาสาสมัครชลประทาน จัดให้มีการตรวจสอบสภาพของอาคารชลประทานก่อนการส่งน้ำด้วยการตรวจสอบ โดยกลุ่มจะดําเนินการด้วยตัวเอง หากเกินความสามารถของกลุ่มก็จะประสานไปยังเจ้าหน้าที่ชลประทานเพื่อดําเนินการแก้ไขให้สามารถใช้งานได้ตามปกติ และมีการจัดตั้งกองทุนกลุ่มผู้ใช้น้ำเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำและบํารุงรักษา และมีความมั่นคง รวมถึงระเบียบการจัดเก็บและการใช้จ่ายเงินกองทุน อย่างชัดเจน โดยมีระบบควบคุมการใช้จ่ายเงินกองทุนอย่างรัดกุมและโปร่งใส และมีการรับจ้างงานบํารุงรักษา จากกรมชลประทาน แล้วนํากําไรส่วนหนึ่งมาสมทบกองทุน และกลุ่มได้มีการนําเทคโนโลยีมาปรับปรุงการผลิต เพื่อเพิ่มผลผลิต และลดต้นทุนการผลิต มีการดําเนินการเพื่อให้ขายผลผลิตได้ราคาที่เหมาะสม โดยทําข้อตกลงกับผู้รับซื้อผลผลิตในพื้นที่เพื่อให้มีการรับซื้อผลผลิตได้โดยตรงและรวดเร็ว นอกจากนี้ ทางกลุ่มมีการนําความรู้เข้ามาส่งเสริมให้แก่สมาชิกในด้านการเพาะปลูกพืชใช้น้ำน้อยที่ให้ผลผลิตและค่าตอบแทนสูง เพื่อให้มีโอกาสในการเสริมสร้างการผลิตสินค้าทางการเกษตรต่อไป

 

การทํากิจกรรมด้านสาธารณประโยชน์
และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

มีการดําเนินการเป็นประเพณีหรือแบบฉบับของสถาบัน ซึ่งก่อให้เกิดความผูกพันทางจิตใจและมีผลต่อความร่วมมือของสมาชิกกลุ่ม ได้เข้าร่วมกิจกรรม อาทิ กิจกรรมสืบชะตาน้ำ กิจกรรมสรงน้ำพระ รดน้ำดําหัวผู้อาวุโสกลุ่มผู้ใช้น้ำและกิจกรรมเลี้ยงผีฝาย รวมถึงการรักษาสิ่งแวดล้อมและสร้างความสมดุลของระบบนิเวศ เช่น กิจกรรมเก็บขยะในคลองส่งน้ำ

อีกทั้งยังมีกิจกรรมช่วยเหลือสังคมและสมาชิก โดยมีส่วนร่วมในกิจกรรมชุมชนทุกครั้งที่มีโอกาส และช่วยกันดูแล สงวน รักษา พื้นที่ชลประทาน และสาธารณสมบัติในชุมชน โดยคณะกรรมการช่วยกันสอดส่องดูแลอาคารชลประทาน ของทางกรมชลประทาน