สุธี เตชะธนะวัฒน์ แห่งวิศาลฟาร์ม สืบสานฟาร์มไก่ไข่จากแปดริ้ว สู่สระแก้ว

เคยกล่าวกันมานานแล้วว่า อาชีพเลี้ยงไก่ไข่ที่คนไทยรู้จัก และมีการเลี้ยงมานานกว่า 6 ทศวรรษ กระจายไปตามหัวเมืองและต่างจังหวัดที่สำคัญทางด้านความเจริญทางเศรษฐกิจ

“พูดง่ายๆ ว่า อาชีพเลี้ยงไก่ไข่พันธุ์ดีมาก่อนการเลี้ยงสุกรและไก่เนื้อมานาน” เซียนไก่ไข่ในวัยชรากล่าวถึงเรื่องราวในอดีตที่ประสบมา
เพราะอิทธิพลคนเลี้ยงไก่ไข่เริ่มจากคนกรุงเทพฯ ที่นิยมไก่ไข่ขนสีน้ำตาลหรือพันธุ์โร๊ดไอร์แลนด์เรด ขนสีขาว พันธุ์เล็กฮอร์นและพันธุ์บาร์พลีมัทร็อค ขนสีเทาสลับแซมขนสีขาวเล็กน้อยเลี้ยงตามบริเวณบ้าน ปัจจุบัน คงมีแต่ขนสีน้ำตาลเท่านั้น สายเลือดพันธุ์โร๊ดไอร์แลนด์เรด คนเลี้ยงไก่ไข่ที่เรียกพันธุ์นี้ชื่อเป็นการค้าว่า “ไก่ไข่อิซา บราวน์” เป็นที่ทราบกัน

เหตุผลเป็นไก่ขนสีน้ำตาล ฟองไข่สีน้ำตาล สีสวยสด ฟองใหญ่เตะตาผู้บริโภค พันธุ์ไก่ไข่ดก นิยมเลี้ยงกัน สายเลือดจากประเทศฝรั่งเศส
เท็จจริงเพราะคนกรุงเทพฯ ชอบเลี้ยงไก่กัน แล้วขยายฟาร์มออกนอกเมือง เมื่อกว่า 50 ปี ใครจะทราบได้ว่า ย่านถนนพหลโยธิน บางเขน ล้วนมีฟาร์มไก่ไข่มากมายขึ้นเป็นดอกเห็ด คนอยู่บางเขนกลายเป็นชาวบ้านนอก ที่คนเดินทางในเมืองกลางกรุงมุ่งจะไปบางเขน หารถเดินทางแสนยากเย็น เป็นชนบทจริงๆ ในสมัยนั้นมีแต่ทุ่งนา ป่ารกเต็มไปหมด ว่างั้นเถอะ!

นอกจากย่านบางเขน ไปถึงบางบัว เล้าไก่อยู่ริมถนนปกคลุมด้วยต้นก้ามปูที่ปลูกริมถนน และในบริเวณบ้าน สร้างความร่มเย็นในฟาร์มไก่และบ้านอยู่อาศัย แล้วยังลามฟาร์มไก่ไข่ไปถึงย่านบางแคอีกหลายฟาร์ม ล้วนเป็นป่ารกร้างขึ้นเต็มไปหมด สนนราคาที่ดินก็แสนถูก

ด้วยอิทธิอาจารย์ชื่อดังที่เก่งในการเลี้ยงไก่ไข่ในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ขึ้นชื่อ อาจารย์ หลวงสุวรรณ วาจกกสิกิจ ปรมาอาจารย์เรื่องไก่ไข่ เจ้าของสโลแกนที่ยังใช้ได้ถึงปัจจุบัน กับคำที่ว่า “กินไข่วันฟอง ไม่ต้องไปหาหมอ” คำนี้ลือลั่นในวงการตลาดไก่ไข่ และพลอยขายดีด้วย

ไก่ไข่ยืนกรงมีหลายประเภท ที่สามารถไข่จำนวนไก่ไข่ได้มากขึ้น ประหยัดเนื้อที่กรง

ส่วนฟาร์มไก่ไข่ในถิ่นต่างจังหวัด ขานรับขยายฟาร์มเลี้ยงสัตว์เฉพาะฟาร์มไก่ไข่ที่โด่งดังมาถึงปัจจุบัน ได้แก่ จังหวัดฉะเชิงเทรา นครนายก นครปฐม นครสวรรค์ ขอนแก่น พระนครศรีอยุธยา จัดว่าเป็นแหล่งใหญ่สุดในประเทศ จำนวนไข่ไก่ วันละ 40-42 ล้านฟอง มาจากแหล่งดังกล่าวนี้แหละครับ ในปัจจุบันจากจำนวนไก่ยืนกรงต่างรุ่น ถึง 46 ล้านตัว ที่จะมาทดแทน

ทำไมฟาร์มไก่ไข่ย่านมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน บางบัว ถึงสระบุรี และฝั่งธนบุรี ที่ย่านบางแคหายไปตามสภาพความเจริญของบ้านเมือง

เจ้าของฟาร์มไก่ในย่านดังกล่าวนั้น เขาทิ้งมรดกมูลค่าที่ดินที่แสนแพงมาตั้งแต่เลิกอาชีพไป ผู้สืบทอดลูกหลาน ทายาท ทนราคาที่ดินที่แสนแพงไม่ไหว ตกลงต้องขายที่ดินเดิม พื้นที่ฟาร์มเล้าไก่เก่าในสนนราคาหลายสิบหลายร้อยล้านบาทเลยทีเดียว เป็นการคุ้มค่ากับการทำอาชีพเลี้ยงไก่ไข่รุ่นคุณปู่ที่ผ่านพ้นมากว่า 50 ปี จนทายาทร่ำรวยไป

คงจบตำนานอาชีพเลี้ยงไก่ไข่สมัยดึกดำบรรพ์ ที่คนรุ่นใหม่พัฒนาไปไกลโข แตกต่างราวฟ้ากับดิน ที่มีเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ มีฉายาเรียกว่า คนไทยมืออาชีพเลี้ยงสัตว์ที่เก่งที่สุดในโลกก็ว่าได้ เพราะไม่มีการผูกขาดอาชีพ เลี้ยงแบบเสรี ได้ภาคเอกชนนำเข้าพันธุ์สัตว์ดีๆ อาหาร อุปกรณ์ เรือนโรงที่ทันสมัยมาถึงไก่ โชคดีนอนในเล้าติดแอร์ หรือเล้าอีแว้ป ว่ากันอย่างงั้น

ผู้เขียนสมัยเรียน เคยฝึกงาน เล่าเรียนเรื่องสัตว์ด้วยใจรักวิชาปฏิบัติ การตอนไก่ หมู ฟักไข่ ฉีดยาโค กระบือ ตอนมันมาแล้ว จึงได้มีโอกาสได้ทำงานที่ใจรักหลังเรียนจบมาสมัยอยู่ต่างจังหวัด จนโชคดีได้ศึกษาถึงงานที่วิจัยงานด้านการผลิต การตลาด จากสัตว์ที่ทำหน้าที่รับผิดชอบทั้งสุกร เป็ด ไก่ ห่าน ฯลฯ จนถึงต้นทุนการผลิตแบบครบวงจรโดยอาศัยเกษตรกรประกอบอาชีพเลี้ยงสัตว์ให้ข้อมูลทั้งหมด

สิ่งที่น่าภาคภูมิใจ คือ ได้ทำตารางต้นทุนการผลิตปศุสัตว์ลงในวารสารราชการเศรษฐกิจการเกษตร เป็นตารางข้อมูลสำหรับเพื่อให้นักเลี้ยงสัตว์รุ่นใหม่ไว้ศึกษา เป็นประโยชน์ให้กับการลงทุนที่จะถึงฟาร์มเลี้ยงสัตว์ในสมัยนั้น ราวปี 2516-2530

เฉพาะข้อมูลในการเลี้ยงสัตว์ดังกล่าว ได้ทำสมุดบัญชีฟาร์มให้เกษตรกรที่เลี้ยงสัตว์จดบันทึกลงไปในรายละเอียดจากการให้ความร่วมมือจากเกษตรกร อาทิ จำนวน อาหาร ราคา ค่าใช้จ่าย ต่างล้วนจำเป็น จึงทำให้เกิดความเข้าใจที่ดีต่อกัน และให้ความเคารพนับถือจนสนิทสนม รู้จักเจ้าของฟาร์มในรุ่นพ่อแม่ มาจนถึงรุ่นลูกและหลาน ที่รับช่วงต่ออาชีพดังกล่าวเป็นปึกแผ่น ก้าวหน้า สร้างรายได้เป็นปึกแผ่น

ผู้เขียนขอโฟกัสไปที่ฟาร์มเลี้ยงไก่ไข่จังหวัดฉะเชิงเทรา ที่เป็นแหล่งใหญ่สุดที่เลี้ยงไก่ไข่มานาน ตั้งแต่ตำบลบางพระ ตำบลบางตีนเป็ด จนถึงตำบลเทพราช ปริมาณการผลิตไก่ไข่น่าจะหลายสิบล้านฟองต่อวัน หรือประมาณ 30-40% ของจำนวนไข่ที่ผลิตได้ของประเทศไทย นายกสมาคมไก่ไข่คงจะอธิบายได้

คุณมาโนช ชูทับทิม นายกสมาคมผู้ค้าผู้ผลิต และส่งออกไข่ไก่แห่งตำบลเทพราช แหล่งผลิตไข่ไก่ใหญ่สุดแปดริ้ว

เหตุเพราะมีนายกสมาคม ผู้ผลิต ผู้ค้า และส่งออกไข่ไก่คนปัจจุบัน ชื่อ คุณมาโนช ชูทับทิม เจ้าของกิจการฟาร์มไก่ไข่ขนาดใหญ่ในตำบลเทพราชคนหนึ่ง ที่เป็นปากเสียงให้คนเลี้ยงไก่ไข่ได้อยู่รอดปลอดภัยว่างั้นเถอะ และเป็นกรรมการเอ้กบอร์ด ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ด้วย ที่อธิบดีกรมปศุสัตว์เป็นรองประธาน ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นประธาน

ฟาร์มไก่ไข่ วิศาลฟาร์ม สาขาสระแก้ว หน้าเล้าใช้อาหารสำเร็จใส่โซโล

กล่าวถึงในตำบลเทพราชนั้น ฟาร์มไก่ไข่มีมากในแต่ละฟาร์ม กล่าวกันว่า แต่ละฟาร์มมีจำนวนไก่ไข่ยืนกรงมากกว่าแสนตัวขึ้นไป จนถึงจำนวนหลักล้านตัวกันเลยทีเดียว คงจะนับไม่หวาดไม่ไหว มันมากมาย ตำนานเลี้ยงไก่ไข่ที่แปดริ้ว มักจะมีควบคู่กับการเลี้ยงสุกร ด้วยเหตุผลที่นิยมกัน เพราะสมัยก่อนการค้าขายไข่ไก่ ต้องอาศัยแม่น้ำบางปะกง ใช้เรือบรรทุกไข่และสุกรมีชีวิตไปส่งตลาดกรุงเทพฯ

และนำวัตถุดิบอาหารสัตว์มาผสมเป็นอาหารไก่และสุกร แม่น้ำบางปะกง ที่คนเลี้ยงสัตว์ใช้ในการเดินทางโดยสารเรือด้วย สมัยที่ถนนและรถยนต์ยังไม่เจริญ จนชาวตำบลเทพราชและบางพระ ถึงบางตีนเป็ด ต้องพึ่งพาอาศัยยุคนั้น

อดีตฟาร์มไก่ไข่ “วิศาล” แห่งเทพราช นั้น เป็นฟาร์มเลี้ยงไก่ไข่มาช้านาน ควบคู่กับฟาร์มสุกร ที่บรรพบุรุษบุกเบิกและตกทอดกันมา และตกมาผู้บริหารปัจจุบัน วิศาลฟาร์ม คือ คุณสุธี เตชะธนะวัฒน์ คนวงการเรียกว่า เสี่ยเล็ก ส่วนภรรยาคือ ซ้อเสริมสุข ที่สืบทอดมาจากบิดา อาชีพเจ้าของฟาร์มมาก่อน เป็นผู้ก่อตั้งฟาร์ม

คุณสุธี เตชะธนะวัฒน์ (นั่ง) เจ้าของ วิศาลฟาร์ม กับคุณสุรศักดิ์ นักวิชาการไก่ไข่และส่งเสริมด้านฟาร์ม

ความนิยมของคนเลี้ยงสัตว์ในเขตแปดริ้ว ที่มีต่อ คุณธนินท์ เจียรวนนท์ ประธานฯ เครือเจริญโภคภัณฑ์ ที่ทุกคนกล่าวถึงความตั้งใจและส่งเสริมอาชีพเลี้ยงไก่ สุกร ในเขตจังหวัดฉะเชิงเทรามาช้านานแล้ว ก่อนที่บริษัท เจริญโภคภัณฑ์ จะมีชื่อเสียง ท่านประธานมาคลุกคลีและเอาความรู้ที่เห็นมาจากต่างประเทศมาถ่ายทอดให้นักเลี้ยงสัตว์แปดริ้ว และสร้างเครดิตให้คนเลี้ยงสัตว์เกิดความเชื่อถือ พร้อมกับแนะนำผลิตภัณฑ์จากซีพี อาหารสัตว์ พันธุ์สัตว์ อุปกรณ์ทันสมัย เล้าไก่อีแว้ป ให้คนเลี้ยงสัตว์ได้ประโยชน์นานัปการ จนถึงปัจจุบัน ถือได้ว่าคุณธนินท์ เป็นคุณูปการแท้จริงต่ออาชีพคนเลี้ยงสัตว์ทั่วประเทศ

ด้วยความรู้และอยู่ในเล้าไก่ไข่ ที่ซ้อเสริมสุข กับเสี่ยสุธี ได้สืบทอดเจตนารมณ์จากบิดา ได้แยกหน้าที่กันทำงาน ฝ่ายซ้อหรือคุณเสริมสุข ที่คนวงการเลี้ยงสัตว์หรือเซลแมน จะนิยมเรียก คำว่า “ซ้อ” นำหน้าก่อน ถ้าเป็นชายก็จะเรียก “เฮีย” เป็นการให้เกียรติและเคารพนับถือกันและกัน จวบจนปัจจุบัน

ส่วนฝ่ายเฮียเล็กดูแลด้านการผลิตไข่ไก่ ควบคุมดูแลการเลี้ยงและตรวจงานฟาร์มอย่างสม่ำเสมอ ให้สัตว์ปลอดภัยสม่ำเสมอ ให้ได้ผลผลิตมีคุณภาพและปริมาณ ปรับปรุงเรือนโรงให้ทันสมัย อาหารสัตว์ใช้ของเครือซีพีที่สะดวก กว่าจะมาผสมกันยุ่งยากและไม่ได้มาตรฐาน โดยเฉพาะวัตถุดิบที่จะซื้อเข้ามานั้นอาจมีสิ่งเจือปน แปลกปลอมปนมา หรือตกค้าง ขาดเครื่องมือตรวจสอบและห้องแล็บที่ต้องจ้างนักวิทยาศาสตร์ เสียเวลาและเงินทอง

การบริการสุขภาพไก่ มีสัตวแพทย์ของบริษัท หรือจ้างมา ถ้าหากจำนวนไก่มีมาก ฟาร์มจะจ้างมา เหมือนพนักงานบริษัทรายได้ไม่ด้อยกว่ากัน และอาจดีกว่า ในด้านสวัสดิการ ควบกับนักบัญชีการเงินก็ต้องมีด้วยเช่นกัน ตามขนาดของฟาร์มใหญ่ กลาง เล็ก ไม่เท่ากัน

ปัจจุบัน ฟาร์มไก่ไข่จะมีเครื่องคัดไข่อัตโนมัติ ไหลมาจากฟาร์ม และประหยัดแรงงาน ซ้อเสริมสุข มีบทบาทการจำหน่ายค้าไข่ให้กับลูกค้าประจำ นำไปจำหน่ายที่มีค้าขายกันมาช้านาน ขายไข่ไก่อาจจะได้กำไรฟองละไม่กี่สตางค์ แต่ถ้าจำนวนฟองไข่มีมาก ผลกำไรก็อาจจะเป็นกอบเป็นกำ เข้าตำรา อย่าดูถูกเงิน (กำไร) น้อย และอย่าคอยวาสนาจาก (ไข่ไก่) ที่มันสร้างฐานะได้ทุกวัน สามารถมีเงินหมุนเวียนได้สะดวก รวดเร็วกว่าเลี้ยงสัตว์อื่นๆ

เนื่องจากตำบลเทพราช ตำบลบางตีนเป็ด และตำบลบางพระ พื้นที่เริ่มหนาแน่น กลายเป็นแหล่งเลี้ยงสัตว์มากมาย เกรงว่าจะเกิดปัญหามลภาวะขึ้นได้ แล้วโรคระบาดอาจเข้ามาได้ง่ายขึ้น ฟาร์มไก่อาจไม่ปลอดภัยสำหรับในอนาคต

ด้วยความไม่ประมาท คุณสุธี เห็นว่าควรขยายฟาร์มออกไปห่างจากจุดเดิม มุ่งหน้าไปดูพื้นที่จังหวัดสระแก้ว แล้วเอาลูกน้องเก่ามือดีไปดูแลแทนก่อน เริ่มก่อสร้างฟาร์มโดยตนเองจะไปตรวจดูทุกอาทิตย์ จนเนรมิตฟาร์มไก่ขึ้นมาทันที

ขณะเดียวกัน พื้นที่มีเหลือมากมาย จึงปลูกส้มโอไว้เพื่อการพักผ่อน การสร้างเล้าอีแว้ปไก่จะปลอดภัยจากสารพิษในการฉีดส้มโอ ปลอดภัยทั้งสองอย่าง เป็นความสุขของเฮียเล็กที่ได้มาตรวจงานบ่อยขึ้น จนวิศาลฟาร์มก้าวไกล

ยามว่างจริง เสี่ยเล็กนั้นชอบกีฬาเล่นกอล์ฟที่โปรดปราน หากมีเวลาพอก็จะขับรถไปเล่นกอล์ฟกับผู้บริหารซีพี ตามวาระโอกาสจะอำนวยให้ในวันหยุด เสาร์ อาทิตย์ หรือวันพิเศษ

ไข่ไก่ จากวิศาลฟาร์ม เป็นที่สะดุดตาของนักบริโภคไข่ไก่

สำหรับคุณเสริมสุข นอกจากจะจำหน่ายไข่ โดยมีทีมงานบัญชีมาช่วยดูแล้ว ความนิยมชมชอบและชอบสะสมนั้น เป็นที่รู้จักกันดีในหมู่เซลล์แมนทั้งหลายที่จะมาเสนอผลิตภัณฑ์ยาสัตว์ และอุปกรณ์เลี้ยงสัตว์ ฯลฯ พวกเขาจะเสาะหาต้นไม้ประดับ หรือไม้ดอกสวยงามพันธุ์หายากนำมาฝากคุณเสริมสุข เพื่อเป็นบรรณาการจนเป็นที่น่าพอใจ ทั้งผู้รับและผู้ให้ด้วยประการทั้งปวง

สังคมคนเลี้ยงสัตว์ ทั้งไก่และสุกร ต่างผิดแผกแตกต่างกันไปตามใจชอบ ฟาร์มไก่ไข่วิศาล ยังพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพราะอุ่นใจที่มีบริษัท เครือเจริญโภคภัณฑ์ จำกัด ที่มีผู้บริหารอยู่อย่างใกล้ชิด

เรื่องตลาดไข่นั้น ในฤดูร้อนโรงเรียนปิดเทอม คงไม่ล้นไม่กระทบปริมาณไข่ เพราะคนอยู่บ้านหนีโรคไวรัสโควิด-19 ไข่ไก่จะเป็นฮีโร่ คืออาหารเคียงข้างคู่กับคน อยู่บ้าน หยุดเชื้อ เพื่อชาติ

สวัสดี

……………………………….

พิเศษ! สมัครสมาชิกนิตยสารเทคโนโลยีชาวบ้าน, มติชนสุดสัปดาห์ และศิลปวัฒนธรรม ลดราคาทันที 40% ตั้งแต่วันนี้ – 30 มิ.ย. 63 เท่านั้น!  คลิกดูรายละเอียดที่นี่

บทความก่อนหน้านี้เกษตรกรจังหวัดสุรินทร์ปลูกข้าวอินทรีย์และทำสวนเกษตรผสมแบบพอเพียง
บทความถัดไป“ข้าวตราฉัตร” มอบข้าวเพื่อสุขภาพ สนับสนุนกรมแพทย์ทหารบก ภายใต้โครงการ “ร่วมใจสู้ภัย COVID-19”