เฮือนฮักษ์ดาบ สืบสานตีดาบพื้นเมืองโบราณ หนึ่งเดียวในพะเยา

หนุ่มวัย 47 ปีในพื้นที่หมู่ที่ 8 บ้านสันกว๊าน ตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา สืบสานศิลปะการตีดาบพื้นเมืองหรือตีดาบล้านนา ซึ่งถือเป็นการอนุรักษ์การตีดาบที่มีรูปแบบดั้งเดิมของชาวล้านนา ที่มีความสวยงามอ่อนช้อย พร้อมกับเปิดบ้านเป็นหอศิลป์ศัตราวุธ ที่อนุรักษ์การตีดาบที่มีรูปแบบที่เป็นศิลปะของชาวเมืองเหนือ

คุณสมเกียรติ ใจหมั่น กำลังทำการตีดาบพื้นเมืองหรือตีดาบล้านนาโบราณ ที่ตนเองได้มีการสืบสานการตีมีดและดาบด้วยความชื่นชอบ ในงานศิลปะของดาบพื้นเมืองหรือดาบล้านนาโบราณ ที่ในอดีตได้มีการใช้กันเป็นอาวุธประจำกายและใช้ในการต่อสู้ในศึกสงครามปกป้องบ้านเมือง

ลักษณะดาบล้านนา

โดยคุณสมเกียรติ เล่าว่า ในอดีตที่ผ่านมาตนเองสมัยเป็นเด็ก พ่อมีอาชีพในการตีมีดและตนเองได้มีโอกาสสัมผัสในเรื่องของการตีมีดมาโดยตลอด ตอนอายุ 13-14 ปี ก็จะช่วยพ่อทำ แต่พ่อเองไม่อยากให้ยึดเป็นอาชีพเพราะพ่อคิดว่าเป็นงานหนัก อยากจะให้ลูกรับราชการที่มีความมั่นคงกว่า จากนั้นก็ได้เดินทางไปเรียนหนังสือต่อจนจบการศึกษาและประกอบอาชีพรับราชการตามที่พ่ออยากจะให้เป็น โดยทำงานที่องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่ อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา แต่ตนเองนั้นยังมีใจรักในเรื่องของอาชีพการตีมีดและดาบ ที่ได้สั่งสมมาเป็นระยะเวลานาน จึงได้ทำการสืบสานและอนุรักษ์การตีมีดและดาบดังกล่าวไว้

โดยเฉพาะการตีดาบซึ่งเป็นดาบพื้นเมืองหรือดาบล้านนาโบราณ ที่จะมีรูปทรงที่สวยงามอ่อนช้อย ตนเองจึงได้ทำการศึกษาและเรียนรู้เพิ่มเติม จากนั้นก็ได้ลงมือทำการตีดาบ ดังกล่าวมา ซึ่งถือว่าดาบล้านนานั้นจะมีรูปลักษณะที่แตกต่างจากดาบโดยทั่วๆ ไป รวมทั้งดาบในพื้นที่ทางภาคกลาง

การตีดาบ

โดยดาบของทางพื้นเมืองล้านนาจะมีลักษณะที่มีความอ่อนช้อยสวยงาม ซึ่งโดยด้านบนนั้นจะมีรูปเหลี่ยมที่เป็นลักษณะคล้ายๆ สามเหลี่ยม และมีจุดที่เรียกว่า งามหงาย ตามภาษาพื้นเมืองหรือจะมีลักษณะในเรื่องของการมีน้ำหนักสมดุลหรือบาลานซ์ (Balance) ซึ่งดาบที่ตนเองตีนั้นถือว่าเป็นงานศิลปะแขนงหนึ่งที่ต้องอาศัยความเพียรพยายามในการทำให้มีรูปลักษณ์ที่เหมือนดั้งเดิม ไม่ให้ผิดเพี้ยนไปจากรูปลักษณ์เดิมของดาบโบราณ นอกนั้นด้ามและฝักดาบก็จะทำออกมาให้ละเอียดและสวยงาม โดยเฉพาะการถักหวายคาดด้ามและฝักดาบ ซึ่งต้องอาศัยความเพียร ใจเย็น

ซึ่งตนเองยังมองว่าถึงแม้ตนเองจะมีอาชีพรับราชการ แต่ในเรื่องของการตีดาบดังกล่าวนั้น ตนเองจะอนุรักษ์ไว้ให้คงอยู่ ซึ่งถือว่าเป็นหนึ่งเดียวของจังหวัดพะเยา ที่ยังมีการตีดาบลักษณะดังกล่าวนอกจากนั้นในบ้านของตนเองนั้นก็จะทำเป็นหอศิลป์ศัตราวุธ เพื่อให้ผู้คนได้เข้ามาศึกษากันด้วย ในนาม เฮือนฮักษ์ดาบ โดยดาบที่ตนเองตี ก็จะมีผู้ที่สนใจที่เดินทางมาทำการสั่งจองอย่างต่อเนื่อง และผ่านสื่อไอที เนื่องจากการตีดาบของตนเองนั้นจะต้องใช้ระยะเวลาและใช้ทักษะในการตี ที่ต้องมีรูปลักษณะที่เป็นแบบดั้งเดิม จึงต้องใช้ระยะเวลานานพอสมควร กว่าจะได้ดาบแต่ละเล่ม ซึ่งหลังจากที่ตนเองได้ทำการตีดาบไปก็จะมีคนสนใจในงานของตนเองอย่างต่อเนื่อง ซึ่งบางรายต้องใช้ระยะเวลาในการตีที่ต้องรอคิวถึง 6 เดือนถึง 1 ปี เนื่องจากมีคิวรอสั่งทำกันอย่างต่อเนื่อง

ใส่ใจทุกขั้นตอน

โดยสนนราคานั้นตนเองจะคิดราคาตามความยากง่าย ซึ่งดาบแต่ละเล่มนั้นจะต้องทำออกมาให้ดีที่สุด เช่นตัวอย่างของดาบที่ใช้ระยะเวลาในการทำประมาณสองสามเดือนก็จะคิดเล่มละ 6,000 บาท ซึ่งก็มีผู้เดินทางมาสั่งจองกันอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากรูปแบบการตีดาบของตนเองนั้นจะต้องอาศัยในเรื่องของทักษะและความเพียร ในการที่จะสรรค์สร้างงานตีดาบ ที่ถือเป็นศิลปะแขนงหนึ่งของช่างตีเหล็กเหมือนกัน
สนใจดูการทำ หรือแลกเปลี่ยนเรียนรู้ หรือสั่งทำได้ที่ คุณสมเกียรติ ใจหมั่น บ้านเลขที่ 66 หมู่ที่ 8 บ้านสันกว๊าน ตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา โทร. (088) 418-5042

ให้ความรู้กับผู้เยี่ยมชม

 

บทความก่อนหน้านี้ยาหอม ไม่ใช่มีดีแค่แก้ลม
บทความถัดไปบัณฑิตแม่โจ้ เลี้ยงไก่ต๊อก เลี้ยงง่าย ไข่ดก กว่า 200 ฟอง/ปี ที่สุโขทัย