แม่ไก่อารมณ์ดี เลี้ยงปล่อยธรรมชาติ ได้ไข่ไก่ออร์แกนิก เพิ่มมูลค่า

กว่า 50 ปี ของการทำธุรกิจฟาร์มไก่ แม้ว่าจะเริ่มต้นจากฟาร์มไก่เนื้อ ขยับเติบโตเป็นธุรกิจฟาร์มไก่ไข่ ที่ได้รับการรับรองมาตรฐานฟาร์ม จากกรมปศุสัตว์ ทั้งยังเป็นไก่ไข่ออร์แกนิกที่เพิ่มมูลค่าให้กับธุรกิจฟาร์มไก่ นั่นเป็นตัวชี้ว่า “อุดมชัยฟาร์ม” ประสบความสำเร็จ

คุณธนเดช แสงวัฒนกุล

คุณธนเดช แสงวัฒนกุล เป็นทายาทรุ่นที่ 2 ที่สานต่อการทำงานในรูปแบบฟาร์มไก่ จากรุ่นคุณพ่อที่เริ่มต้นทำฟาร์มไก่มาตั้งแต่ พ.ศ.2503

“เราเริ่มจากการเลี้ยงไก่หลังบ้าน คุณพ่อสนใจเรื่องการเลี้ยงไก่ จึงหาความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงไก่มาโดยตลอด กระทั่งได้ร่วมอบรมการเลี้ยงไก่ ผนวกกับประสบการณ์ที่เลี้ยงหลังบ้านมา ทำให้ฟาร์มไก่ที่อยากทำเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา”

ยุคที่ทำฟาร์มไก่เนื้อ ก็ทำพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ไปด้วย เป็นพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ไก่จากประเทศญี่ปุ่น ก็ถือว่าประสบความสำเร็จอย่างดี เพราะสามารถบริหารจัดการฟาร์มจนเป็นที่รู้จัก กระทั่งรับไก่ไข่จากเพื่อนในวงการฟาร์มไก่มาช่วยเลี้ยง ก็เริ่มมองเห็นช่องทางว่า การขายไข่ไก่มีความคล่องตัวสูง ตลาดไปได้ดี เพราะเป็นสินค้าบริโภคที่ซื้อง่ายขายคล่อง

บรรยายกาศแบบธรรมชาติภายในฟาร์มปิด

คุณธนเดช เล่าย้อนให้ฟังว่า ไม่เฉพาะไก่เนื้อที่เริ่มเลี้ยง หมูก็เริ่มเลี้ยงไปพร้อมๆ กันด้วย แต่ด้วยวิกฤตทางเศรษฐกิจหลายอย่าง ทำให้ยกเลิกการเลี้ยงหมูไป และยกเลิกการเลี้ยงไก่เนื้อตามมา เหลือเพียงไก่ไข่อย่างเดียว

ระยะแรก การเลี้ยงไก่ไข่ของอุดมชัยฟาร์ม เลี้ยงกรงตับ ตามแบบฉบับการเลี้ยงของหลวงสุวรรณวาจกกสิกิจ แต่ด้วยแนวคิดที่แตกต่าง มองว่าการเลี้ยงไก่ไข่ด้วยการปล่อยอิสระภายในโรงเรือน จะทำให้ไก่มีสุขภาพดี ไข่ที่ได้ก็จะมีคุณภาพดีไปด้วย รวมถึงการบริหารจัดการภายในฟาร์มอื่นๆ ควรมองให้มีความแตกต่าง จึงศึกษาระบบการเลี้ยงไก่อินทรีย์และออร์แกนิกควบคู่ไปด้วย และนำเข้ามาปรับใช้ภายในฟาร์ม

แม่ไก่ มีรังสำหรับออกไข่ทุกตัว

“เมื่อก่อนเลี้ยงไก่ไข่มากถึง 600,000 ตัว การปรับมาให้เป็นออแกนิกก็เป็นเรื่องที่ต้องใช้ความพยายาม เพราะทุกขั้นตอนมีความละเอียด ต้องยึดหลักการทำฟาร์มออแกนิกทุกประการ แต่เราก็ทำได้ ทำให้ไก่ไข่ที่ได้เป็นไก่ไข่ออร์แกนิก และได้รับการยอมรับเรื่อยมา”

คุณธนเดช ยอมรับว่า การดูแลฟาร์มไก่ไข่ให้ได้ไก่ไข่ออร์แกนิกไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องเข้าใจไก่ และมีเทคนิคในการบริหารจัดการฟาร์ม ซึ่งการเลี้ยงไก่ไข่ให้เป็นไก่ไข่ออร์แกนิก ต้องเริ่มตั้งแต่การเป็นลูกไก่ ต้องเลี้ยงให้เสมือนธรรมชาติการใช้ชีวิตของไก่จริงๆ เพื่อให้ไก่คุ้นชิน อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาตามหลักการของการทำฟาร์มออร์แกนิก คุณธนเดช ก็ยอมรับว่า แท้จริงแล้วต้องเรียกว่า กึ่งออร์แกนิก เพราะสิ่งเดียวที่ไม่ได้มาตรฐานออร์แกนิก คือ อาหาร ที่ปัจจุบันวัตถุดิบที่ใช้สำหรับผลิตอาหารให้ไก่ไข่ที่เป็นออร์แกนิกหายาก

พนักงานเรียงไข่ หลังคัดแยก ภายในห้องปรับอากาศ

การทำฟาร์มออร์แกนิก ไม่ได้ยากอย่างที่คิด เพราะมีหลักการการทำฟาร์มออร์แกนิกอยู่แล้ว ปฏิบัติให้ได้ตามนั้นก็ถือว่า ออร์แกนิก แต่สำหรับเทคนิคที่บริหารจัดการฟาร์มแบบออร์แกนิก ก็ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ของผู้เลี้ยงที่ควรเข้าใจธรรมชาติของไก่ให้มากที่สุด

สำหรับเทคนิคเล็กๆ น้อยๆ ที่ได้จากอุดมชัยฟาร์ม มีดังนี้

เลี้ยงไก่ไม่กักขัง มีพื้นที่อิสระ คิดเป็นพื้นที่เลี้ยงไก่ 1 ตัวต่อ 5 ตารางเมตร

การแต่ง (ตัด) ปากไก่ ควรแต่งจงอยปากไก่ เมื่อไก่อายุ 10-20 วัน โดยใช้ความร้อนผ่านใบมีดแต่งจงอยปากด้านบนออก 1 ใน 3 ของปาก เพราะหากปล่อยไว้จงอยปากบนจะยาวขึ้น และทำให้การกินอาหารทำได้ยากลำบาก ไก่เครียด ส่งผลให้จิกหรือตีไก่ด้วยกันเอง รวมถึงปัญหาไก่แตกไซซ์ และหากจะตัดตอนไก่โตจะทำให้ไก่เจ็บ จึงควรทำตั้งแต่อายุยังน้อย

บรรจุภัณฑ์ แบรนด์ “ปล่อยไก่ อุดมชัยฟาร์ม”

การให้วัคซีน แม้ว่ากรมปศุสัตว์จะแสดงเปอร์เซ็นต์การให้วัคซีนนิวคลาสเวิลและหลอดลมอักเสบ (ชนิดเชื้อเป็น) ว่าการป้ายจมูกไก่จะให้เปอร์เซ็นต์ไก่ได้รับวัคซีนมากที่สุด แต่เทคนิคการให้วัคซีนด้วยการป้ายจมูก สำหรับอุดมชัยฟาร์ม ถือว่ายังให้เปอร์เซ็นต์ไก่ได้รับวัคซีนน้อยกว่า การละลายน้ำให้ไก่กิน

เทคนิคการให้ไก่กินวัคซีนที่ละลายน้ำให้ได้ผล ควรละลายวัคซีนในน้ำช่วงเช้าตามจำนวนไก่ จากนั้นให้ไก่อดน้ำนาน 1-2 ชั่วโมง แล้วนำไปให้ไก่กิน ถ้าไก่กินน้ำหมดภายใน 1-2 ชั่วโมง แสดงว่าได้ผล ซึ่งที่ผ่านมา กว่า 10 ปี อุดมชัยฟาร์ม ไม่เคยประสบปัญหาเลย ส่วนการฉีดวัคซีนเข้ากล้ามเนื้อ (ชนิดเชื้อตาย) ก็จำเป็นต้องทำตามข้อกำหนด แต่ทั้งนี้ก็เพื่อให้การสัมผัสไก่น้อยที่สุด ตามหลักออร์แกนิก

พื้นที่โล่ง ปล่อยไก่อยู่กับธรรมชาติ เมื่อสภาพอากาศเป็นใจ

อาหารไก่ ใช้ข้าวโพด 60 เปอร์เซ็นต์ กากถั่วเหลือง 8-15 เปอร์เซ็นต์ ปลาป่น  7-15 เปอร์เซ็นต์ รำ 10-15 เปอร์เซ็นต์ เกลือแร่ และ วิตามิน 1-2 เปอร์เซ็นต์

การให้อาหารไก่ ให้ในตอนเช้า เวลาประมาณ 05.00 น. เพื่อทยอยเก็บไข่ได้ตั้งแต่ช่วงสายของวัน โดยช่วงสายจะเก็บไข่ได้มากถึง 80 เปอร์เซ็นต์ ส่วนอีก 20 เปอร์เซ็นต์ จะทอยเก็บในช่วงบ่าย และในทุกวันให้อาหารไก่เพียงครั้งเดียว ไก่แต่ละตัวต้องการอาหารในปริมาณ 135-150 กรัมต่อวันเท่านั้น

คุณธนเดช ให้เทคนิคการดูไข่ไก่ที่มีคุณภาพ ว่า ไข่แดงควรเป็นสีเหลือง เพราะได้รับคาร์โบไฮเดรทที่ให้สารสีจากข้าวโพด ซึ่งเป็นสารสีเหลือง ถ้าพบว่าไข่แดงเป็นสีแดง ให้แน่ใจว่าเป็นสารเร่งสี ที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ

ในทุกๆ วัน จะเก็บไข่ไก่ได้ 80-90 เปอร์เซ็นต์ของไก่ทั้งหมด

ภายในโรงเรือน ไก่แต่ละตัวมีพื้นที่ 5 ตารางเมตร

อุดมชัยฟาร์ม มีโรงเก็บวัตถุดิบอาหารสัตว์ และโรงผสมอาหารเอง สามารถเก็บวัตถุดิบได้มากถึง 5,000 ตัน

มีการใช้น้ำหมักชีวภาพแทนยาปฏิชีวนะและวิตามินผสมน้ำ น้ำหมักได้จากการหมักลูกยอ กระท้อน มะนาว และอื่นๆ ที่เป็นสมุนไพรที่หาได้จากท้องถิ่น เช่น ฟ้าทะลายโจร ขมิ้นชัน กระเพรา ใช้วิธีธรรมชาติสกัด เมื่อนำไปใช้ให้ใช้ปริมาณ 1 ลิตรต่อน้ำ 200 ลิตร วัดค่า pH ให้ได้ค่า pH 3 แม้ว่าน้ำหมักชีวภาพจะมีแบคทีเรีย แต่ก็เป็นแบคทีเรียกลุ่มไบโอติค ที่ช่วยลดความเครียด เพิ่มประสิทธิภาพให้กับระบบการบ่อยและดูดซึมอาหาร เสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันโรคให้กับแม่ไก่ อีกทั้งยังช่วยลดและดับกลิ่นภายในโรงเรียน ซึ่งน้ำหมักชีวภาพนี้ นำไปให้ไก่กินในตอนเช้าของทุกวัน

บริเวณโรงเรือน ทำให้โปร่ง อากาศถ่ายเทได้ ตั้งวางที่ให้น้ำไว้ริมโรงเรือน ป้องกันไม่ให้น้ำหกลงพื้นภายในโรงเรือน ซึ่งอาจจะทำให้น้ำปะปนไปกับมูลไก่ และเกิดเชื้อโรคภายในโรงเรือนได้

ได้รับการรับรองมาตรฐานฟาร์ม

อายุไก่ไข่ ตามหลักวิชาการแล้ว สามารถให้ไข่นาน 70-80 สัปดาห์ แล้วควรปลดออก แต่สำหรับอุดมชัยฟาร์ม ไก่ไข่ที่นี่สามารถให้ไข่ได้นานกว่านั้น ซึ่งที่ผ่านมา ไก่ไข่สามารถให้ไข่ได้นานถึง 110 สัปดาห์ แม้ว่าเปอร์เซ็นต์การให้ไข่จะลดน้อยลง แต่คุณภาพไข่ก็ไม่ได้ด้อยลงไปด้วย

“หากอากาศร้อน ไก่จะกินอาหารน้อยลง กินน้ำมากขึ้น อาจทำให้ขนาดของไข่ไก่เล็กลง แต่ถ้าอากาศเย็นหรือหนาว ไก่จะกินอาหารได้ดี สุขภาพสมบูรณ์ ขนาดของไข่ไก่ก็จะใหญ่ตามไปด้วย นอกจากนี้อุณหภูมิในการเก็บรักษาไข่ให้มีความสดก็จำเป็น ดังนั้น ห้องคัดแยกขนาดไข่และรถส่งไข่ จะปรับอุณหภูมิไว้ที่ 26 องศาเซลเซียส เพื่อไม่ให้มีความต่างกับสภาพอากาศปกติมากนัก”

ไข่ไก่ หลังเก็บมาแล้วจะนำเข้าไปห้องคัดไข่ ซึ่งเป็นห้องปรับอากาศ มีแรงงานควบคุมการคัดแยกไข่ด้วยเครื่องคัดขนาดไข่ จากนั้นบรรจุลงบรรจุภัณฑ์ แล้วนำไปส่งให้กับลูกค้า ระยะเวลาหลังจากเก็บไข่จากโรงเรือนมาวางจำหน่าย ไม่เกิน 2 วัน

ขนาดไข่ “อุดมชัยฟาร์ม” มี 3 ขนาด กำหนดไว้ตามนี้

น้ำหนักต่อฟองต่ำกว่า 50 กรัม จัดเป็นไซซ์เล็ก

น้ำหนักต่อฟอง ระหว่าง 50-55 กรัม จัดเป็นไซซ์กลาง

น้ำหนักต่อฟองมากกว่า 55 กรัม จัดเป็นไซซ์ใหญ่

สำหรับราคาจำหน่าย คุณธนเดช บอกว่า สภาพเศรษฐกิจจะเป็นอย่างไร ไม่ได้ส่งผลกระทบต่อราคาจำหน่ายไข่ไก่ออร์แกนิกนี้เลย เพราะสามารถกำหนดราคาเองได้ ซึ่งราคาไข่ไก่ต่อฟองจะสูงกว่าไข่ไก่ทั่วไปเท่าตัว และแม้จะมีข้อดีก็มีข้อเสีย ตรงที่ วัตถุดิบในการผลิตอาหารออร์แกนิกยังมีน้อย และตลาดผู้บริโภคยังไม่กว้าง แม้ว่าผลผลิตที่ได้จะยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภคก็ตาม

ปัจจุบัน อุดมชัยฟาร์ม เหลือไก่ไข่ประมาณ 30,000 ตัว ลดจำนวนการเลี้ยงลงจากเดิมที่มีอยู่ 600,000 ตัว เพราะประสบปัญหาแรงงาน แต่จำนวนไข่ไก่ที่ออกสู่ตลาดในแต่ละวันก็ได้รับการตอบรับอย่างดีจากกลุ่มผู้บริโภคที่รักสุขภาพ มากถึง 20,000 ฟองต่อวัน ภายใต้แบรนด์ “ปล่อยไก่ อุดมชัยฟาร์ม” ไข่ไก่ชีวภาพ จากแม่ไก่อารมณ์ดี Organic Free Range Egg

คุณธนเดช ยังคงทำหน้าที่เป็นผู้บริหารจัดการฟาร์มที่ดี เปิดโอกาสให้ผู้สนใจในการเลี้ยงไก่ด้วยระบบอินทรีย์หรือออร์แกนิกเข้าถึง ซึ่งอุดมชัยฟาร์ม จัดเป็นฟาร์มต้นแบบปศุสัตว์อินทรีย์ ตามโครงการพัฒนาปศุสัตว์อินทรีย์ กรมปศุสัตว์ ผู้สนใจสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ หจก.อุดมชัยฟาร์ม อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี โทรศัพท์ 081-319-5690 และ 086-570-3070

หลังเก็บไข่ ไม่ต้องทำความสะอาด ต้มรับประทานได้ทันที
บทความก่อนหน้านี้“มะนาวนิ้วมือ” ที่ “สวนจ่ามด” พิจิตร ปลูกง่าย จำหน่าย กิโลกรัมละ 2,000 บาท (ตอนจบ)
บทความถัดไปโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 56 น่าน ศูนย์รวมเด็กกินนอน ทำเกษตรยังชีพ