แขยง ผักอินทรีย์ พื้นที่ปลูกครึ่งงาน ขายได้เงินกว่าหมื่นบาท

ได้ฟังเพลง “อีสานบ้านเฮา” ที่ขึ้นต้นว่า หอมดอกผักกะแยง ยามฟ้าแดงค่ำลงมา แอ๊บแอ๊บเขียดจะนา ร้องยามฟ้าฮ้อนหวนหวน เขียดโม้เขียดขาคำ เหมือนหมอลำพากินม่วน เมฆดำลอยปั่นป่วน ฝนตกมาสู่อีสานฯ ทำให้คิดถึงผักแขยงที่อยู่ในแกงฟักทองส่งกลิ่นหอมโชยมา แล้วยังคิดไปถึงต้นสดที่นำมากินกับลาบ น้ำตก หรือแหนมเนือง ทั้งรสชาติ กลิ่นหอมของผักแขยงมันช่วยเติมเต็มความอร่อยให้เจริญอาหารได้สุดยอดมาก ผักแขยงปลูกได้ทั้งแบบสวนครัวและในเชิงการค้า ที่ทำให้ผู้ปลูกมีรายได้มั่นคง ผักแขยงเป็นผักอินทรีย์ปลอดภัยที่ให้คุณค่าทางโภชนาการสูงและน่าสนใจ วันนี้จึงนำเรื่อง แขยง ผักอินทรีย์ พื้นที่ปลูกครึ่งงาน ขายได้เงินกว่าหมื่นบาท มาบอกเล่าสู่กัน

จัดผักแขยงกินกับใส้อั่ว

คุณลุงโชติ สายด้วง ประธานกลุ่มปลูกผักปลอดสารพิษ เล่าให้ฟังว่า ทำนาเป็นอาชีพหลัก พื้นที่ 35 ไร่ ปลูกข้าวพันธุ์ กข 7 ได้ผลผลิต 80-90 ถัง ต่อไร่ นำออกขาย 7,600-7,700 บาท ต่อเกวียน ราคาถูกหรือแพงขึ้นอยู่กับกลไกตลาด การทำนาใช้ต้นทุนการผลิตเฉลี่ยอยู่ที่ 4,000-4,500 บาท ต่อไร่

เมื่อปี 2555 มีพ่อค้าเข้ามาซื้อผลผลิตการการเกษตรในพื้นที่ หมู่ที่ 5 ตำบลสิงหนาท อำเภอลาดบัวหลวง ได้ถามว่า มีใครปลูกผักแขยงบ้าง? จะซื้อไปขายที่ตลาด เพื่อนๆ เกษตรกรเห็นว่าเป็นช่องสร้างรายได้ จึงรวมกลุ่มกัน 5 คน แล้วจัดพื้นที่ของตนเอง เฉลี่ยคนละ 1 งาน ปลูกผักแขยงขาย ทำให้ทุกวันนี้มีรายได้หนึ่งหมื่นกว่าบาทต่อเดือน

คุณลุงโชติ สายด้วง ประธานกลุ่มปลูกผักปลอดสารพิษ

ผักแขยง เป็นวัชพืชชนิดหนึ่งที่พบได้ในแปลงนา ทั้งต้นมีกลิ่นหอมฉุน เผ็ดร้อน จัดเป็นผักสดกินกับน้ำพริกปลาร้า ลาบ น้ำตก ไส้อั่ว หรือใส่ในแกงอ่อม แกงฟักหรือแกงฟักทองก็ได้รับคุณค่าทางโภชนาการสูง

การปลูกผักแขยง เป็นการปลูกครั้งเดียวที่มีอายุการเก็บเกี่ยวยาวนาน เพราะหลังจากตัดเก็บ ตอของต้นผักแขยงจะแตกยอดและเจริญเติบโตขึ้นมาใหม่ พร้อมให้ตัดเก็บขายและมีรายได้ทุกวันตลอดปี

คุณลุงโชติ สายด้วง ทำนา 35 ไร่

คุณลุงโชติ เล่าให้ฟังอีกว่า ได้ปลูกผักแขยง พื้นที่ครึ่งงาน ปลูกครั้งเดียวจะตัดเก็บได้ยาวนานแบบไม่มีกำหนดระยะเวลา

ลักษณะ …ต้นผักแขยงเป็นไม้ล้มลุกเนื้ออ่อน เป็นวัชพืชในนาข้าว ลำต้นเรียวกลมกลวงอวบน้ำมีขน ลำต้นตั้งตรงและเป็นข้อๆ มีความสูง 20-70 เซนติเมตร แตกรากออกจากข้อของลำต้น เมื่อหักต้นและใบจะมีกลิ่นหอมฉุนและเผ็ดร้อน ออกดอกในช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนกันยายน เจริญเติบโตได้ดีในดินชื้นแฉะ มักขึ้นตามริมคูหรือคันนา แหล่งที่มีน้ำขังเล็กน้อยหรือพื้นที่ชุ่มชื้น ขยายพันธุ์ปลูกด้วยเมล็ดหรือใช้ส่วนของลำต้นผักแขยงที่สมบูรณ์

คุณลุงโชติ สายด้วง ปลูกผักแขยงพื้นที่ ½ งาน

ใบ …ผักแขยงออกเป็นใบเดี่ยว เรียงตรงกันข้ามเป็นคู่ตามข้อตลอดลำต้น ลักษณะใบเป็นรูปใบหอก ปลายใบแหลม โคนใบห่อติดลำต้น ส่วนขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย มีขนาดกว้าง 3-15 มิลลิเมตร และยาว 1-5 เซนติเมตร แผ่นใบสีเขียว เส้นใบเป็นแบบขนนก ไม่มีก้านใบ

ดอก …ผักแขยงออกเป็นดอกเดี่ยวตามซอกใบ ออกเป็นช่อกระจายตรงส่วนยอดของต้น ลักษณะดอกเป็นรูปกรวย ยาวประมาณ 0.5 นิ้ว ปลายบานเล็กน้อย ออกเป็นกลีบ 4 กลีบ มีสีแดง สีชมพู สีม่วงอ่อน หรือสีขาว ยาว 1-1.3 เซนติเมตร ก้านที่ชูเกสรเพศผู้ที่ส่วนปลายจะพองออก ก้านที่ชูเกสรเพศเมียจะสั้นและแยกเป็น 2 แฉก

เตรียมเปิดน้ำเข้าแปลงผักแขยง

การเตรียมแปลงและปลูก …เตรียมดินปลูกเช่นเดียวกับการเตรียมดินทำนาด้วยการไถดะ ไถแปรและไถพรวน จากนั้นได้คัดเลือกต้นกล้าผักแขยงที่แข็งแรงสมบูรณ์ มี 3-5 ข้อ นำมาปักชำลงบนแปลงให้มีระยะชิดกันมากๆ จะทำให้มีการแตกกอกระจายเจริญเติบโตได้ทั่วพื้นที่แปลง

จับมัดเป็นกำเตรียมส่งขาย

 การปฏิบัติดูแลบำรุงรักษา

การใส่ปุ๋ย …หลังจากปลูก 7-10 วัน ให้ใส่ปุ๋ย สูตร 18-18-18 อัตราละ 2 กิโลกรัม และใส่ปุ๋ย ครั้งที่ 2 เมื่อต้นผักแขยงเริ่มแตกยอด ให้ใส่ปุ๋ย สูตร 46-0-0 อัตรา 2 กิโลกรัม หว่านปุ๋ยให้กระจายทั่วแปลง

การให้น้ำ …หลังการปลูกได้ปล่อยน้ำเข้าแปลง จากนั้น 3-4 วัน น้ำจะเริ่มแห้ง ก็ให้ปล่อยน้ำเข้าไปใหม่ เป็นวิธีการที่ช่วยทำให้ต้นผักแขยงได้รับน้ำและได้รับความชุ่มชื้นพอเพียงที่ทำให้มีการเจริญเติบโตเร็ว

หว่านปุ๋ยให้กระจายทั่วแปลงผัก

หลังจากปลูก 30 วัน ต้นผักแขยงที่ได้ปฏิบัติดูแลบำรุงรักษาก็เจริญเติบโตมียอดสวยงาม ก็ตัดเก็บ หลังการตัดเก็บตอของต้นผักแขยงไว้ก็จะแตกต้นและเจริญเติบโตออกมาใหม่พร้อมให้ตัดเก็บในครั้งต่อไป

ตัดเก็บแต่ละครั้งจะได้ผักแขยง 100 150 กิโลกรัม

การตากแห้ง …เป็นการยืดอายุผลผลิตด้วยการจัดต้นผักแขยงสดไปวางบนกระด้งหรือตะแกรงนำไปตาก 1-2 แดด ให้แห้งแล้วจัดเก็บใส่ไว้ในถุงพลาสติก หรือจะมัดที่โคนต้นผักแขยงสดแล้วนำไปแขวนผึ่งลมให้แห้ง ต้นผักแขยงที่ตากแห้งก็จะยังคงรสชาติและกลิ่นหอมไว้เหมือนเดิม เป็นการถนอมผลผลิต (อาหาร) เพื่อเก็บไว้กินแบบยาวนาน

คุณลุงโชติ ประธานกลุ่มปลูกผักปลอดสารพิษ เล่าให้ฟังในท้ายนี้ว่า เมื่อต้นผักแขยงเจริญเติบโตสมบูรณ์ ทุกวันได้ตัดเก็บผักแขยงเตรียมไว้ให้กับพ่อค้าที่เข้ามารับซื้อ

ต้นผักแขยงเจริญเติบโตรอการตัดเก็บ

การตัดเก็บ …เมื่อต้นผักแขยงเจริญเติบโต ได้ลงแปลงพร้อมกับเคียวเกี่ยวข้าวหรือมีดคมและภาชนะใส่ผัก วิธีตัดเก็บ ได้ตัดที่บริเวณโคนต้น สูงเหนือผิวดิน จัดวางใส่ในภาชนะ ส่วนตอต้นที่เหลืออยู่ก็จะแตกยอดและเจริญเติบโตกระทั่งได้ต้นใหม่ที่สมบูรณ์เมื่ออายุได้ 30 วัน ก็ตัดเก็บอีกรอบ โดยไม่ต้องปลูกใหม่ พื้นที่ปลูกครึ่งงานจะตัดเก็บผักแขยงได้ 100-150 กิโลกรัม ต่อครั้ง โดยพ่อค้าคนกลางจะเข้ามารับซื้อทุกวัน ราคา 30-35 บาท ต่อกิโลกรัม ทำให้มีรายได้ 3,000-4,500 บาทหรือ 3,500-5,250 บาท ต่อครั้ง เป็นรายได้พอเพียงให้สามารถยังชีพได้ด้วยความมั่นคง และผลผลิตผักแขยงอินทรีย์ส่วนหนึ่งพ่อค้าได้จัดการนำส่งขายต่างประเทศด้วย

ตัดที่บริเวณโคนต้นใกล้ผิวดิน

จากเรื่องราว แขยง ผักอินทรีย์ พื้นที่ปลูกครึ่งงาน ขายได้เงินกว่าหมื่นบาท เป็นพืชอายุสั้นใช้น้ำน้อยที่ให้ผลตอบแทนคุ้มทุน มีตลาดรองรับ ปลูกเป็นงานหลักหรืองานเสริมก็มั่นคง สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ คุณลุงโชติ สายด้วง ประธานกลุ่มปลูกผักปลอดสารพิษ 51 หมู่ที่ 5 ตำบลสิงหนาท อำเภอลาดบัวหลวง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โทร. 081-267-6989 หรือ โทร. 081-848-2585 ก็ได้ครับ

บทความก่อนหน้านี้ศูนย์ฯ อารักขาพืช กรมส่งเสริมการเกษตร เปิดคลินิกรับปรึกษาปัญหาโรค-แมลงศัตรูพืช